Software (computerprogramma’s) is een verzameling instructies aan een computer om bepaalde opdrachten uit te voeren.
Open Source Software is software waarvan de broncode vrij beschikbaar is en waarbij de licentienemer het recht heeft de broncode in te zien, te gebruiken, te verbeteren, aan te vullen en te verspreiden.
De grootste voordelen van Open Source Software zijn leveranciersonafhankelijkheid, het ontbreken van licentiekosten en de vaak betere ondersteuning van Open Standaarden. Bijkomende voordelen zijn een uitgebreider ondersteuningsnetwerk, maatwerk, ingebouwde kwaliteitscontrole, betere veiligheid, ondersteuning van de lokale economie en groei van een publiek goed.
Het belangrijkste nadeel van Open Source Software voor de archiefwereld is dat er eigenlijk nog geen archiefsoftware beschikbaar is in Nederland. Bovendien heb je een community nodig voor het onderhoud en de ontwikkeling van Open Source Software. De meeste archiefinstellingen hebben niet genoeg tijd en kennis om daar actief aan mee te werken.
Een groot probleem is de bestaande vendor lock-in, veel bestaande hard- en software is volledig toegespitst op Microsoft producten en heeft langlopende contracten. Dit nadeel is niet specifiek geldig voor Open Source Software, ook (nieuwe) proprietary software heeft daar last van.
De licentievoorwaarden van Open Source Software geven een gebruiker meer rechten en minder plichten dan closed source software. De meest gebruikte, door het OSI goedgekeurde licenties zijn: GNU (GPL), LGPL, Apache, BSD en MIT.
Aan het gebruik van software, al dan niet open source, zijn kosten verbonden. De TCO (Total Cost of Ownership) is opgebouwd uit kosten voor: aanschaf (nihil bij Open Source Software), hardware, installatie, training, onderhoud, administratie en maatwerk.
Op dit moment is de Archivists Toolkit (van een aantal Amerikaanse colleges en Universiteiten) het enige Open Source archief softwarepakket. ICA-AtoM (van het ICA) en proMEAD (van Pictura en het Nationaal archief) zijn nog in ontwikkeling. Knowledge Tree, Alfresco en Typo3 zijn voorbeelden van Open Source DIV software. Voor repositories bestaat onder andere DSpace, Eprints, Greenstone en i-Tor.
Dioscuri (een hardware emulator) en MySQL (een database) zijn twee andere belangrijke Open Source Software toepassingen.
Software algemeen
Software (computerprogramma’s) is een verzameling instructies aan een computer om bepaalde opdrachten uit te voeren. Een computerprogrammeur voert die instructies in een voor mensen leesbare taal (de broncode) in. Daarna wordt het programma gecompileerd (vertaald) naar een voor de computer leesbare taal.
De broncode van software kun je vergelijken met het recept voor een gerecht. Als het gerecht af is kun je niet meer zien welk recept gebruikt is. Iemand die de taal waarin het recept geschreven is kan lezen en beschikking heeft over het recept, kan het uitvoeren, net zoals een computer een programma uitvoert. Als Microsoft een kok was zou niemand ooit zijn recepten mogen zien of aanpassen omdat ze het gerecht bijvoorbeeld te zoet vinden. Bij Open Source Software als kok mag iedereen de recepten bekijken, veranderen of verspreiden, als ze er maar bij vertellen wie de oorspronkelijke makers zijn.
Open Source Software
Er zijn veel verschillende definities van Open Source Software, de Nederlandstalige Wikipedia (Open Source Software, 22 maart 2007), Baten (2003) en Theunissen (2007) noemen allemaal slechts een aspect: Open Source Software is software waarvan de broncode vrij beschikbaar en aan te passen is.
De Engelstalige Wikipedia (Open Source Software, 18 juli 2007) is uitgebreider:
Open source software is computer software whose source code is available under a license (or arrangement such as the public domain) that permits users to use, change, and improve the software, and to redistribute it in modified or unmodified form. It is often developed in a public, collaborative manner.
Het OSI (Open Source Initiative), is de non-profit organisatie die fungeert als standaardisatieorganisatie voor Open Source Software. Hun definitie van Open Source Software is: Open source is a development method for software that harnesses the power of distributed peer review and transparency of process. The promise of open source is better quality, higher reliability, more flexibility, lower cost, and an end to predatory vendor lock-in.
Het OSI heeft de Open Source Definition opgesteld waarin de tien criteria staan waar Open Source Software aan moet voldoen. De 10 criteria zijn in het kort:
1. Free redistribution.
2. Source code.
3. Derived works.
4. Integrity of the author’s source code.
5. No discrimination against persons or groups.
6. No discrimination against fields of endeavor.
7. Distribution of license.
8. License must not be specific to a product.
9. License must not restrict other software..
10. License must be technology-neutral.
Het programma OSOSS (2007b) omschrijft Open Source Software als software met twee kenmerken:
1. De broncode van de software is vrij beschikbaar.
2. In het licentiemodel is het intellectueel eigendom en het (her)gebruik van de software en bijbehorende broncode dusdanig geregeld dat de licentienemer de broncode mag inzien, gebruiken, verbeteren, aanvullen en distribueren.
Net als bij Open Standaarden is er geen eenduidige definitie van Open Source Software. Uit die van het programma OSOSS spreekt duidelijk dat het niet zozeer om een bepaald type computerprogramma gaat, maar dat het vooral een juridische, auteursrechtelijke kwestie is, ‘een economisch model voor de produci [sic], distributie en ondersteuning van software’ (Baten, 2003, p.30) , ‘een beperking op de restricties op intellectueel eigendom’ (Van den Assem et al, 2007, p.7).
Open Source zegt dus niets over de kwaliteit van de software en Open Source Software hoeft dus ook niet gratis te zijn, ook is het niet automatisch gemakkelijker (of moeilijker) om nieuwe applicaties te bouwen met Open Source Software.
Open Source Software wordt vaak niet door een bedrijf of programmeur alléén ontwikkeld. Ontwikkeling gebeurt vaak in een zogenaamde ‘community’: een groep ontwikkelaars (al dan niet in dienst van een bedrijf), gebruikers en verder iedereen die geïnteresseerd is. Er zijn hele kleine informele communities (1-2 leden) tot hele grote (ruim 350.000 leden).
De term Open Source Software wordt soms verward met freeware, shareware of public domain software.
Freeware is gratis software waarbij de broncode niet ter beschikking wordt gesteld.
Shareware is try-before-you-buy-software, je kunt hem bijvoorbeeld een maand of tien keer proberen, of bepaalde functies werken niet als je niet betaalt. Shareware wordt daarom ook wel crippleware genoemd, en ook hier wordt de broncode niet beschikbaar gesteld.
Publiek domein software (ook wel public domain software) is gratis software die vrij is van auteursrechten, de broncode zal dan ook ter beschikking zijn gesteld.
Free software (free as in free speech, not as in free beer) is ongeveer hetzelfde als Open Source Software, maar legt de nadruk op de vrijheid van softwaregebruikers en -ontwikkelaars om te doen wat ze willen met software, terwijl het bij Open Source Software meer om een ander soort zakelijk gebruik gaat.
Ook wordt Open Source Software wel niet-commerciële software genoemd, maar dat klopt niet. Steeds meer Open Source Software wordt ondersteund door een of meerdere bedrijven die er winst mee maken door onder andere de verkoop van diensten er omheen.
Software die geen Open Source Software is wordt proprietary software, closed source software of gesloten-bron software genoemd (en ook nog wel ‘gewone’ software).
Deze pagina heeft de volgende subpagina's.
