Open Standaarden en Open Source Software worden vaak in één adem genoemd maar het zijn twee heel verschillende onderwerpen.
Open Standaarden gaat over vastgelegde, gezamenlijke afspraken terwijl Open Source Software een economisch en juridisch model is voor softwareontwikkeling.
Er is natuurlijk wel verwantschap, zo noemt Van den Assem et al op p. 11-12:
Een Open Source Software programma gebruikt niet noodzakelijkerwijs alleen maar open bestandsformaten en vice versa. OpenOffice.org (Open Source Software) bijvoorbeeld kan .DOC (gesloten standaard) bestanden en .ODT. (open standaard) bestanden bewerken. Aan de andere kant wordt het open HTML formaat gebruikt door Internet Explorer (closed source software) en Firefox (Open Source Software).
Wel lijkt de enige echte garantie voor het zuiver gebruik van open bestandsformaten het gebruik van Open Source Software te zijn. Alleen daar immers kan iedereen zien hoe een bepaalde standaard is geïmplementeerd.
Juist omdat er in de Open Source Software wereld zoveel wordt samengewerkt, is daar veel meer aandacht voor en behoefte aan standaarden omdat die de uitwisseling van data vergemakkelijken. Bij de ontwikkeling van Open Source Software spelen gebruikers een grote rol, en voor hen zijn Open Standaarden heel belangrijk. Voor een ontwikkelaar van proprietary software is het vooral belangrijk dat hun klanten (de gebruikers) niet naar de concurrent over stappen, en dat kunnen ze het gemakkelijkst voorkomen door gesloten standaarden te gebruiken.
Het belangrijkste verschil tussen Open Source Software en Open Standaarden is dat Open Standaarden noodzakelijk zijn voor digitale duurzaamheid en dat geldt niet voor Open Source Software.